ابو القاسم سلطانى

302

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

آن را به عربى شجرهء القدس ، مسواك العباد 7 * و مسواك المسيح گويند . در واژه‌نامه گياهى بهرامى در مقابل نام علمى كه در صدر آمده است اسامى شجرهء القدس ، عصب ، قتاد كبير ، سواك العباس و گون مترادف با نوارس آمده است در واژه‌نامه‌هاى جديد عربى نيز اين گياه با نامهاى نوارس ، شجرهء القدس ، عصب آمده است . مصارف درمانى گياه در طب سنتى : ضماد كوبيده‌شده آن عصب قطع‌شده را ترميم نموده و زخمها را التيام مىبخشد و نوشيدن جوشانده آن درد عصب را آرام مىنمايد ( ديوسكوريد ) ، اثر درمانى ريشه آن قويتر است ( جالينوس ) ، خشك و گرم است در درجه سوم در كوفتگىها ، دررفتگى ، شكستگى و خون‌ريزى ، ريشه آن به‌طور موضعى به صورت لوسيون و پودر و خوراكى موثر است دانه آن اثر پادزهرى دارد و صمغ آن التيام‌دهنده جراحتها و عصاره آن در زخم قصبه الريه ، ذات الجنب سودمند و مقدار خوراك آن حدود 5 گرم مىباشد ( داود انطاكى ) . علاوه بر مصارف درمانى فوق جوشانده شكوفه و صمغ آن را در التيام بخشيدن اعصاب موثر ولى اثر ريشه را بيشتر از شكوفه و صمغ دانسته‌اند ( تحفه و مخزن ) . امروزه نيز اين گياه را به عربى نوارس ، شجرهء القدس و عصب مىنامند . ( 1 * ) - Astragalus poterium pall ( 2 * ) - فرينون معرب Phrynion ( 3 * ) - نوارس معرب Neuras ( 4 * ) - اقيدوطون معرب Akidoton ( 5 * ) - در اصل قثاد است ( 6 * ) - در اصل مسواك الباس مىباشد كه اشتباه چاپى است ( 7 * ) - اين واژه در مخزن الادويه مسواك القياد آمده است Code - 747 انزروت Astragalus fasciculifolius Boiss انزروت كه به لاتين آن را Sarcocolla مىناميده‌اند قطعاتى است تقريبا كروى ، كوچك به رنگ سفيد مايل به زرد و يا سرخ ، شكننده ، شفاف و بلورى كه ترشحات صمغى حاصل از يك نوع گون خاردار با نام علمى Astragalus facciculifolius Boiss مىباشد . مزه اين صمغ تقريبا مانند مزه شيرين‌بيان تلخ و كمى شيرين ، تند و بدون بو مىباشد در الكل محلول و در آب به حالت كلوئيدى و چسبناك درمىآيد . گياه مولد انزروت گياهى است چوبى داراى خارهاى سفيد به بلندى تا يك متر داراى شاخه‌هاى كركدار و برگ‌هاى مركب از 2 تا 3 جفت برگچه بيضىشكل و كمى گوشت‌دار است . محل رويش گياه كردستان ، مسجد سليمان ، خرم‌آباد بين بوشهر و كازرون و لاوه مىباشد .